Một lần gãy khuỷu tay đã giúp tôi chỉnh lại sức khoẻ của mình

Nếu có thể giảm nguy cơ ung thư, hẳn bạn sẽ làm, đúng không? Đó chính xác là điều tôi đã làm khi bước vào mãn kinh do phẫu thuật ở tuổi 42 vì nguy cơ ung thư buồng trứng cao.

Thời điểm đó, sức khoẻ xương là điều cuối cùng tôi nghĩ tới. Nhưng nó sớm trở thành mối bận tâm chính khi tôi phát hiện mãn kinh sớm ảnh hưởng đến mình theo những cách không ngờ tới.

Quyết định bước vào mãn kinh do phẫu thuật của tôi

Câu chuyện của tôi bắt đầu năm 2017, khi tôi đang điều trị hai khối u lành tính: một ở não, rồi đến một ở cổ.

Dù khá chắc rằng các khối u không do di truyền, bác sĩ và tôi vẫn bàn đến chuyện làm xét nghiệm gen cho chắc chắn. Tôi biết đó là quyết định đúng vì gia đình tôi có tiền sử đột biến gen BRCA, vốn có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú và ung thư buồng trứng. Tôi từng chứng kiến dì mình sống chung với ung thư buồng trứng suốt 10 năm rồi qua đời vì căn bệnh này. Tôi quyết tâm làm mọi cách để giảm nguy cơ cho bản thân.

Tôi bắt đầu đi khám chuyên khoa hai lần mỗi năm để tầm soát ung thư vú, nhưng ung thư buồng trứng thì khó phát hiện hơn. Vì bệnh rất ác tính, nó thường chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn III hoặc muộn hơn. Đó là lý do tôi chọn cắt bỏ buồng trứng sau khi đã sinh con xong. Việc này giúp bảo vệ tôi khỏi ung thư buồng trứng, nhưng cũng đẩy tôi vào mãn kinh ngay lập tức. Điều tôi không lường trước là nó còn kéo theo bao nhiêu thử thách khác.

Khi buồng trứng bị cắt bỏ, cơ thể bạn không còn sản xuất được estrogen. Vì mang gen BRCA, liệu pháp hormone thay thế không phải là lựa chọn dành cho tôi, nên tôi buộc phải đối mặt trực diện với các tác dụng phụ của mãn kinh. Những tác dụng phụ đó có thể gồm:

Bốc hoả
Khó ngủ
Thay đổi tâm trạng
Tăng cân
Tăng nguy cơ bệnh tim
Giảm mật độ xương

Mãn kinh đã ảnh hưởng đến xương của tôi ra sao

Có mối liên hệ trực tiếp giữa estrogen và sức khoẻ xương.

Với phụ nữ bước vào mãn kinh — nhất là mãn kinh sớm — mật độ xương có thể giảm, đôi khi xuống mức nguy hiểm. Một ngày sau ca phẫu thuật, tôi bị ngã nhẹ khi trượt băng cùng con gái. Dù cú ngã không mạnh, khuỷu tay tôi vẫn gãy vì va đập. Tôi chắc rằng xương không nên gãy dễ đến vậy, nên đã trao đổi với bác sĩ và được chỉ định làm xét nghiệm đo mật độ xương.

Tôi phát hiện mình bị thiếu xương, nghĩa là xương của tôi yếu hơn bình thường, khiến nguy cơ nứt và gãy xương tăng lên khi tôi có tuổi.

Chẩn đoán đó thật đáng sợ, nhưng cũng thôi thúc tôi hành động để bảo vệ sức khoẻ. Tôi đã chọn bước vào mãn kinh để sống thọ hơn, và tôi quyết không để tác dụng phụ lấn át mình. Tôi bắt đầu uống bổ sung canxi và tập thể dục đều đặn để làm khoẻ cơ bắp, ngăn gãy xương về sau. Cùng với việc để ý chuyện ăn uống, tôi còn giảm được cân — điều giúp bù lại phần nguy cơ bệnh tim tăng thêm đi kèm với mãn kinh.

Việc tự trang bị kiến thức đã giúp tôi thực hiện những thay đổi lối sống cần thiết để sống thọ hơn.

Dù không kiểm soát được gen di truyền của mình, tôi vẫn thấy đủ sức dồn cả tinh thần lẫn thể chất vào việc tạo dựng một tương lai khoẻ mạnh nhất có thể cho bản thân và con gái. Tôi may mắn có mối quan hệ rất tốt với bác sĩ chăm sóc ban đầu và bác sĩ sản phụ khoa của mình. Tôi có thể đặt câu hỏi và trò chuyện thẳng thắn với họ về những vấn đề mình đang trải qua. Việc tự trang bị kiến thức đã giúp tôi thực hiện những thay đổi lối sống cần thiết để sống thọ hơn.

Những gì tôi rút ra

Giờ đây khi vài người bạn của tôi bước vào mãn kinh, họ bắt đầu hỏi tôi về chuyện này. Dù bạn trải qua nó ở tuổi 40 hay 60, lời khuyên của tôi luôn giống nhau: không bao giờ là quá sớm để chủ động chăm lo sức khoẻ và ngăn ngừa những vấn đề về sau.

Hãy trao đổi với bác sĩ chăm sóc ban đầu hoặc bác sĩ phụ khoa của bạn. Cân nhắc làm một lần đo mật độ xương nền để biết điểm xuất phát của mình và sẵn sàng lập kế hoạch. Hãy đảm bảo bạn nạp đủ canxi và tập thể dục đều đặn. Trên hết, đừng ngại cởi mở về những gì bạn đang trải qua.

Rất nhiều phụ nữ không biết về tác dụng phụ của mãn kinh hay cách chuẩn bị cho chúng. Tôi hy vọng thay đổi được điều đó bằng cách kể lại câu chuyện của mình và khích lệ những người phụ nữ khác tự làm chủ trải nghiệm của họ như tôi đã làm. Bằng việc lên tiếng cho chính mình và thực hiện vài thay đổi lối sống đơn giản, bạn có thể hoá giải tác dụng phụ của mãn kinh và tận hưởng một tương lai khoẻ mạnh hơn.

Đọc thêm:

8 Nguồn tham khảo

Herb.vn chỉ sử dụng các nguồn chất lượng cao, bao gồm những nghiên cứu đã được bình duyệt, để củng cố các thông tin trong bài viết. Đọc quy trình biên tập để hiểu thêm về cách chúng tôi kiểm chứng và giữ cho nội dung luôn chính xác, đáng tin cậy.

Johns Hopkins Medicine. Inherited cancer risk: BRCA mutation.
UT Health East Texas HOPE Cancer Center. Early warning signs of ovarian cancer.
Rocca WA, Gazzuola Rocca L, Smith CY, Grossardt BR, Faubion SS, Shuster LT, Kirkland JL, LeBrasseur NK, Schafer MJ, Mielke MM, Kantarci K, Stewart EA, Miller VM. Loss of ovarian hormones and accelerated somatic and mental aging. Physiology (Bethesda). 2018 Nov 1;33(6):374-383. doi: 10.1152/physiol.00024.2018.
Khosla S, Oursler MJ, Monroe DG. Estrogen and the skeleton. Trends Endocrinol Metab. 2012 Nov;23(11):576-81. doi: 10.1016/j.tem.2012.03.008.
Karlamangla AS, Burnett-Bowie SM, Crandall CJ. Bone health during the menopause transition and beyond. Obstet Gynecol Clin North Am. 2018 Dec;45(4):695-708. doi: 10.1016/j.ogc.2018.07.012.
Harvard Health. Osteopenia: When you have weak bones, but not osteoporosis.
Ryczkowska K, Adach W, Janikowski K, Banach M, Bielecka-Dabrowa A. Menopause and women's cardiovascular health: is it really an obvious relationship? Arch Med Sci. 2022 Dec 10;19(2):458-466. doi: 10.5114/aoms/157308.
Johns Hopkins Medicine. Staying healthy after menopause.