Điểm chính
- Ung thư tuyến tiền liệt có thể gây tiểu nhiều lần, đặc biệt là vào ban đêm.
- Tiểu ra máu hoặc xuất tinh ra máu là triệu chứng ít gặp của ung thư tuyến tiền liệt.
- Nếu rối loạn cương xuất hiện đột ngột, tình trạng này có thể liên quan đến ung thư tuyến tiền liệt.
Triệu chứng ung thư tuyến tiền liệt thường gồm tiểu nhiều lần, tiểu gấp và tiểu đêm. Bạn cũng có thể thấy khó bắt đầu đi tiểu và tia nước tiểu yếu đi.
Triệu chứng thường gặp
Ngày nay, phần lớn nam giới được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt trước khi xuất hiện triệu chứng (nhờ tầm soát PSA và thăm khám trực tràng bằng ngón tay), nhưng bạn vẫn nên nắm rõ các dấu hiệu có thể có của bệnh.
Triệu chứng ung thư tuyến tiền liệt gắn với vị trí của tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang. Khi rời bàng quang, nước tiểu đi qua niệu đạo — đoạn ống xuyên qua tuyến tiền liệt.
Khối u có thể làm tuyến tiền liệt to lên và viêm, chèn ép niệu đạo và cản trở dòng nước tiểu. Các triệu chứng thường gặp do tình trạng này gồm:
Tiểu nhiều lần
Nam giới có thể nhận thấy mình phải đi tiểu thường xuyên hơn, thậm chí phải tính trước chỗ đi vệ sinh mỗi khi ra khỏi nhà hay đi xa. Tiểu nhiều lần là một triệu chứng phổ biến.
Tiểu nhiều lần là một trong những triệu chứng phổ biến nhất của ung thư tuyến tiền liệt.
Tiểu gấp
Ung thư tuyến tiền liệt không chỉ gây tiểu nhiều lần mà còn gây cảm giác tiểu gấp — cảm giác buộc phải đi tiểu ngay lập tức. Nhiều người thấy mình phải đi thật nhanh vào nhà vệ sinh, thậm chí lo không kịp.
Tiểu đêm (nocturia)
Tiểu đêm (nocturia) rất thường gặp ở nam giới lớn tuổi, và việc biết đây có thể là triệu chứng của ung thư tuyến tiền liệt dễ khiến nhiều người lo lắng. Tiểu đêm có nhiều nguyên nhân, ung thư tuyến tiền liệt chỉ là một trong số đó.
Với ung thư tuyến tiền liệt, sự thay đổi thói quen đi tiểu thường có ý nghĩa hơn bản thân thói quen đó. Nếu trước đây bạn không phải dậy đi tiểu mà nay thì có, hãy trao đổi với bác sĩ. Nếu trước đây mỗi đêm bạn chỉ dậy một lần mà nay phải dậy hai đến ba lần, bạn cũng nên đi khám.
Khó bắt đầu đi tiểu (tiểu ngập ngừng)
Khó khởi động dòng tiểu (tiểu ngập ngừng) cũng thường gặp khi nam giới có tuổi, song đồng thời có thể là dấu hiệu của ung thư tuyến tiền liệt hoặc bệnh lý khác. Hầu hết mọi người đều từng gặp tình trạng này, chẳng hạn khi vội vàng trong nhà vệ sinh. Nhưng nếu nó mới xuất hiện hoặc ngày càng nặng ngay cả lúc bạn thong thả, thoải mái ở nhà, thì cần được thăm khám.
Tia nước tiểu yếu
Người bệnh cũng có thể thấy tia nước tiểu yếu đi hoặc khó duy trì dòng tiểu đều, vì vậy mất nhiều thời gian hơn để làm rỗng bàng quang. Ngoài ra có thể bị són giọt cuối bãi và cảm giác tiểu không hết. Một lần nữa, đây có thể là thay đổi tương đối bình thường theo tuổi tác, nhưng nếu diễn ra đột ngột hoặc tiến triển nhanh thì cần được đánh giá.
Triệu chứng ít gặp
Dù không phổ biến, ung thư tuyến tiền liệt còn có thể gây ra những triệu chứng khác. Các dấu hiệu này ít đặc hiệu cho tuyến tiền liệt và có thể do nhiều bệnh lý khác nhau gây ra, nhưng vẫn cần được thăm khám.
Tiểu ra máu (hematuria)
Tiểu ra máu (hematuria) thường do một bệnh lý khác gây ra, nhưng cũng có thể gặp trong ung thư tuyến tiền liệt.
Máu trong tinh dịch (hematospermia)
Xuất tinh ra máu (hematospermia) là một triệu chứng đáng lo và cần được thăm khám. Cũng như tiểu ra máu, máu trong tinh dịch có thể do nhiều nguyên nhân. Máu có thể đỏ tươi hoặc chỉ khiến tinh dịch phớt hồng nhạt.
Rối loạn cương khởi phát đột ngột
Rối loạn cương là tình trạng thường gặp khi nam giới có tuổi, nhưng thường tiến triển từ từ. Nếu rối loạn cương xuất hiện nhanh chóng, đó có thể là dấu hiệu đáng lo ngại.
Đau lưng, hông hoặc xương sườn
Khi ung thư tuyến tiền liệt lan rộng, xương là vị trí di căn thường gặp nhất. Di căn đến xương ở lưng, hông hoặc xương sườn có thể gây đau, đôi khi rất dữ dội.
Mất kiểm soát bàng quang
Mất kiểm soát bàng quang không phải triệu chứng thường gặp của ung thư tuyến tiền liệt, nhưng có thể xảy ra vì nhiều lý do. Ngoài các nguyên nhân trực tiếp từ khối u, ung thư tuyến tiền liệt còn có thể di căn tới xương vùng thắt lưng, gây chèn ép tuỷ sống và làm mất kiểm soát bàng quang.
Sụt cân không chủ ý
Sụt cân không chủ ý, thường kèm theo chán ăn và mệt mỏi, có thể xuất hiện khi ung thư tuyến tiền liệt đã ở giai đoạn tiến xa. Các triệu chứng khác gợi ý ung thư đã lan ra ngoài tuyến tiền liệt gồm thay đổi thói quen đại tiện hoặc phù ở chân và bàn chân.
Biến chứng
Ung thư tuyến tiền liệt có thể gây biến chứng khi xâm lấn tại chỗ hoặc khi lan tới các bộ phận khác của cơ thể qua đường máu và hệ bạch huyết. Những biến chứng có thể gặp gồm:
Đau vùng chậu
Ung thư tuyến tiền liệt có thể gây đau vùng chậu mạn tính do xâm lấn mô mềm trong khung chậu.
Bí tiểu
Ung thư tuyến tiền liệt có thể gây bí tiểu do tắc nghẽn niệu đạo, hoặc khi bệnh tiến xa hơn là do tắc nghẽn niệu quản (các ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang). Khi niệu đạo bị tuyến tiền liệt phì đại chèn tắc hoàn toàn, tình trạng này được gọi là “bí tiểu cấp”. Nếu chỉ tắc một phần, người bệnh có thể bị bí tiểu mạn tính.
Bí tiểu cấp thường kèm theo đau dữ dội khi áp lực tăng dần trong bàng quang đang căng đầy nước tiểu. Nếu không được giải quyết, nước tiểu có thể trào ngược lên thận, gây nhiễm trùng và tổn thương thận.
Hoàn toàn không thể đi tiểu là một cấp cứu y khoa.
May mắn là việc đặt ống thông tiểu thường giúp giải phóng tắc nghẽn nhanh chóng. Tuy vậy, người bệnh có thể cần dùng thuốc làm nhỏ tuyến tiền liệt hoặc phẫu thuật giải phóng tắc nghẽn để ngăn tái phát về sau.
Tiểu không tự chủ
Tiểu không tự chủ có thể là tác dụng phụ của phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt, nhưng cũng có thể do những nguyên nhân khác, chẳng hạn chèn ép tuỷ sống vì di căn xương.
Di căn xương
Như đã đề cập, xương là vị trí di căn thường gặp nhất của ung thư tuyến tiền liệt. Đôi khi, ở những người chưa từng tầm soát, đây lại là triệu chứng đầu tiên của bệnh. Di căn xương có thể dẫn tới:
- Đau: Đau do di căn xương đôi khi rất dữ dội, nhưng hiện có nhiều phương pháp điều trị. Đau thường xuất hiện nhất ở vùng thắt lưng, hông hoặc xương sườn.
- Gãy xương: Khi ung thư tuyến tiền liệt di căn tới xương, cấu trúc xương sẽ yếu đi. Những trường hợp gãy xương xảy ra tại các vùng xương suy yếu này được gọi là gãy xương bệnh lý và đôi khi chỉ cần một chấn thương rất nhẹ — thậm chí chỉ là trở mình trên giường — cũng đủ để xảy ra.
- Chèn ép tuỷ sống: Di căn tới cột sống có thể làm xẹp các đốt sống bảo vệ tuỷ sống. Tình trạng chèn ép thần kinh kéo theo có thể gây đau thắt lưng lan xuống chân, yếu cơ, cảm giác bỏng rát hoặc tê bì ở tay chân, cùng với mất kiểm soát đại tiểu tiện.
Chèn ép tuỷ sống là một cấp cứu y khoa; cần điều trị ngay để tránh tổn thương vĩnh viễn. Điều trị có thể gồm thuốc steroid, xạ trị hoặc phẫu thuật.
- Tăng canxi máu: Ung thư tuyến tiền liệt có thể dẫn tới tăng canxi máu (nồng độ canxi trong máu tăng cao) do xương bị huỷ vì di căn và các cơ chế khác. Triệu chứng có thể gồm buồn nôn và nôn, lú lẫn, và nếu nặng mà không được điều trị có thể dẫn tới hôn mê.
Khi nào cần gặp bác sĩ
Nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào nêu trên, bạn nên đi khám. Không dấu hiệu nào trong số đó được xem là “bình thường”. Ngay cả rối loạn cương cũng nên được trao đổi với bác sĩ. Nhiều dấu hiệu trong số này có thể do những nguyên nhân khác nhau gây ra, và các nguyên nhân đó cũng cần được chẩn đoán.
Dù vậy, với ung thư tuyến tiền liệt, tốt nhất là đừng đợi đến khi có triệu chứng. Nếu chưa làm, hãy trao đổi với bác sĩ về các xét nghiệm tầm soát có thể thực hiện từ tuổi 45. Nếu bạn có tiền sử gia đình hoặc các yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến tiền liệt, đặc biệt khi người thân từng được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt khi còn trẻ, thì việc tầm soát càng quan trọng hơn. Với một số nam giới, bác sĩ có thể khuyến nghị bắt đầu xét nghiệm sớm hơn so với người không có yếu tố nguy cơ.
Cẩm nang trao đổi với bác sĩ về ung thư tuyến tiền liệt
Tải cẩm nang in được của chúng tôi cho lần khám sắp tới, giúp bạn hỏi đúng những câu cần hỏi.
Nếu bạn chưa từng tầm soát ung thư tuyến tiền liệt, hãy đi khám ngay khi xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào kể trên. Như với nhiều loại ung thư khác, điều trị sớm không chỉ mang lại kết quả tốt hơn mà còn giúp giảm tác dụng phụ liên quan đến điều trị.
